Teken

Teken

Iedere hondeneigenaar kent ze wel: teken. De afgelopen zomers vormden zij een ware plaag. Een heerlijke boswandeling werd bijna onmogelijk gemaakt.

Teken zijn achtpotige geleedpotigen, nauw verwant aan mijten en iets minder aan spinnen. Ze onderscheiden zich van spinnen, doordat er geen duidelijke scheiding tussen het kopborststuk en het achterlijf is.

Er is een verschil tussen harde en zachte teken. De zachte teken zijn in Europa niet van belang voor mens, hond of kat.

Parasieten

Teken zijn parasieten. Dat wil zeggen dat ze zich voeden met het bloed en lichaamsvloeistoffen van andere levende wezens. Teken zoeken als gastheren gewervelde wezens op, vooral vogels en alle in het wild voorkomende zoogdieren. Dus ook honden en katten en soms mensen.

Een teek laat zich graag op zijn prooi vallen vanuit het struikgewas of vanuit het gras. Dat teken niet kunnen klimmen is een fabeltje. Ze voelen dat een potentiële gastheer naar hen toekomt via uitgestraalde lichaamswarmte en misschien ook door geurwaarneming. Via de benen van de gastheer kunnen ze omhoog klimmen en zoeken een fijne beschutte plaats op om toe te slaan. Bij voorkeur in een huidplooi. Het toeslaan bestaat uit het in de huid boren van hun kop, die voorzien is van een speciaal steekapparaat met weerhaken, waardoor ze zich kunnen verankeren. In het speeksel van een teek zitten twee stoffen: een verdovende stof, zodat de gastheer niet voelt dat hij wordt gebeten en een stof die bloedstolling tegengaat, zodat de teek zich lekker kan laten vollopen.

In niet volgezogen toestand is de teek maar een paar millimeter groot, maar als hij zich volzuigt met het bloed van de gastheer kan hij groeien tot ongeveer 1 centimeter.

Verschillende soorten

TekenIn Nederland komen ongeveer tien soorten teken voor, die vaak zijn gespecialiseerd in het bloed van één bepaalde diersoort, bijvoorbeeld de vleermuizen. De gebieden in Nederland waar de meeste teken worden gesignaleerd zijn Zeeland, Noord-Brabant, Limburg, Gelderland en noordoost Groningen.

Het aantal teken in Nederland neemt de laatste jaren toe. Dit komt zeer waarschijnlijk door de toename van het aantal natuurterreinen en ecologische zones die deze natuurterreinen met elkaar in verbinding stelt en de toename van het aantal zoogdieren door het terugdringen van de jacht. Voor de teken zijn daardoor veel gastheren (lees: veel voedsel) aanwezig en kunnen de tekenpopulaties snel uitgroeien.

Ook worden de laatste tijd steeds meer tekensoorten gesignaleerd die oorspronkelijk alleen in Zuid-Europa voorkwamen.

Overbrengen van ziekten

Doordat de meeste tekensoorten zich voeden aan verschillende gastheren is de kans erg groot dat besmettelijke ziektes worden overgebracht. De meest bekende door teken overgebrachte ziekte is de Ziekte van Lyme. Deze ziekte komt voor bij honden, herkauwers en mensen en is goed te behandelen met antibiotica – mits serieus genomen. De bekendste symptomen zijn vermoeidheid en gewrichtsontstekingen. Andere ziekten die op mensen kunnen worden overgedragen (maar nauwelijks in Nederland voorkomen) zijn: FSME (Frühsommer Meningo Encephalitis), RSSE (Russian Spring Summer Encyphalitis), Ehrlichiose en Fièvre boutonneuse.

Voor honden en runderen is Babesiose een gevaarlijke door teken overgebrachte ziekte. Er zijn twee varianten. De meest gevaarlijke vorm veroorzaakt koorts, lusteloosheid, miltvergroting, bloedwateren en bloedarmoede.

Vaak wordt gezegd dat als na het verwijderen van de teek geen rode ring om de plaats van de tekenbeet wordt gevormd er geen besmetting heeft opgetreden. Er zijn echter gevallen bekend waarbij toch een ziekte is overgebracht zonder dat de rode ring of andere huidirritatie was geconstateerd.

Wat kun je er tegen doen?

Er zijn verschillende anti-vlooien middelen die ook tegen teken werken. Er zijn middelen verkrijgbaar in spuitbussen en/of pipetjes (bijvoorbeeld Frontline en Defendog), maar er zijn ook tekenbanden (bijvoorbeeld Preventic) te krijgen. Als u in een tekenrijk gebied woont of daar vaak met uw hond wandelt of verblijft, is het verstandig om – naast het eventuele gebruik van één van de voormelde middelen – uw hond iedere dag te controleren op de aanwezigheid van teken.

Sommige honden zijn allergisch voor de bestanddelen van de anti-vlooien of anti-teken middelen. Daarnaast zorgt veelvuldig gebruik van deze middelen ervoor dat teken en vlooien resistent worden. Laat u vooraf goed inlichten!

De overdracht van ziektekiemen gebeurt normaliter binnen 24-48 uur nadat de teek zich heeft vastgehecht aan zijn gastheer. Het is dus van belang om de teek zo snel mogelijk te verwijderen. Voor het verwijderen van de teken zijn speciale ‘tekentangen’ of ‘tekenlasso’s’ te koop, maar u kunt de teek ook met de hand verwijderen.

Verwijderen van de teek

Belangrijk is dat u de teek van te voren nooit behandeld met alcohol of olie, want daardoor kan het gebeuren dat de teek zijn maaginhoud leegt in de gastheer, zodat de kans op het overbrengen van een ziekte sterk wordt vergroot.

Pak de teek vast tussen uw vingers of met de tang of lasso en draai de teek voorzichtig uit de huid. Het maakt geen verschil of u naar links of naar rechts draait. Probeer niet (te hard) aan de teek te trekken, want dit vergroot de kans dat de teek afbreekt en de kop in de gastheer achterblijft. Mocht bij het verwijderen de teek afbreken, wordt het advies gegeven de kop zo snel mogelijk te verwijderen.

Na het verwijderen van de teek kunt u de bijtplek ontsmetten met alcohol.

Teek doden

Gooi een verwijderde teek niet zomaar weg, maar zorg ervoor dat u de teek heeft gedood! Teken zijn namelijk zeer zuinig en kunnen tot één jaar zonder voedsel leven. De kans dat een teek zich een weg baant uit uw prullenbak is aanwezig!

Tip:

Vul in de tekenrijke periode een glas voor de helft met water en spuit er wat glassex in. Als u een teek verwijdert of een ‘losse’ teek tegenkomt, gooi ze in het glas. De teken overleven dit niet.

Wat gebeurt er met een teek die u niet verwijderd?

Als een teek u of uw hond te pakken heeft en deze wordt niet verwijderd, dan zal de teek zich naar hartelust volzuigen met bloed. De teek zal een paar dagen tot een week op de gastheer blijven zitten en als hij vol is, laat hij zich vallen. Zo kan het gebeuren dat u een volgezogen bolletje teek in huis vindt. De volgezogen teek wordt vanzelf weer kleiner naarmate hij zijn voedsel opeet en daarna begint de cyclus weer van voor af aan.

Tekenradar

Op de website www.tekenradar.nl is veel informatie te vinden over teken in Nederland. U kunt hier ook een melding maken van een tekenbeet. Daarnaast vindt u er nieuwsberichten en weetjes.